Android va iOS uchun ilova yaratish: g‘oyadan do‘konlargacha

Foydali Nuqtalar’da Google orqali kirish ham, Apple orqali kirish ham bor. Ikkinchisi mijoz so‘ragani uchun paydo bo‘lmagan. Shunchaki Google orqali kirish bor-u, Apple orqali kirish yo‘q iOS-ilovani moderatsiyaga yubormagan ma’qul: qoida ma’lum va uni relizdan oldin qo‘shgandan ko‘ra birinchi kundan rejaga kiritish osonroq.

Shu mayda narsa maqola nima haqida ekanini yaxshi ko‘rsatadi. Ilova ekranlarini qilish tushunarli vazifa. Ekranlar atrofidagi hamma narsa esa muddatlarni yeydi: backend, kirish, push, to‘lov, ikki do‘konning qoidalari.

Avval umumiy manzara. Quyida bosqichlar mijozlar bilan qanday tartibda o‘tsak, o‘sha tartibda.

Oltinchi bosqich rasmiyatchilikdek tuyuladi. Unday emas, bu haqda pastroqda.

Flutter, React Native yoki native

Biz Flutter’da yozamiz. Bu din emas, bizning hajmdagi studiya uchun hisob-kitob: bitta kod bazasi, bitta dasturchi ikkala platformani olib bora oladi, interfeys Android va iOS’da bir xil ko‘rinadi.

Agar jamoada vebda kuchli React bo‘lsa, React Native normal tanlov. Swift va Kotlin’dagi native dasturlash ilova qurilma bilan chuqur ishlaganda yoki byudjet ikkita jamoani ushlab turishga imkon berganda o‘zini oqlaydi. Mijozlarimizning ko‘p vazifalari uchun (katalog, qabulga yozilish, kontent, shaxsiy kabinet) Flutter bemalol yetadi.

Backend: ko‘rinmaydigan yarmi

Mijozlar ilovaning serveri borligidan ko‘pincha hayron qolishadi. U esa deyarli har doim bor: foydalanuvchilar, xaridlar, kontent qayerdadir saqlanishi kerak. Va kimdir buni dasturchisiz boshqarishi kerak.

Foydali Nuqtalar’da backend Django va DRF’da. U yerda foydalanuvchilar, kitob boblari, tarjimalar, tranzaksiyalar yashaydi. Admin panel orqali mijoz kontent qo‘shadi, to‘lovlarni ko‘radi va push-bildirishnomalar yuboradi. Push Android’da Firebase Cloud Messaging, iOS’da APNs orqali boradi.

Alohida maslahat: admin panelni darhol qiling. Usiz matndagi har bir xato dasturchi uchun vazifaga va do‘kondagi yangi versiyaga aylanadi.

15 til va Foydali Nuqtalar’ning boshqa kutilmagan holatlari

Foydali Nuqtalar — nuqtali massaj bilan o‘z-o‘ziga yordam haqidagi pullik kitob. Mijoz auditoriyani faqat O‘zbekistonda emas, kengroq ko‘rmoqchi edi, shuning uchun tillar ko‘p bo‘ldi.

15 til orasida ingliz, rus, lotin va kirill yozuvidagi o‘zbek, fransuz, ispan, turk, nemis, suahili, indonez tillari bor. Va o‘ngdan chapga yoziladigan uchta til: arab, urdu va fors. Ular uchun interfeys ko‘zgudagidek teskari aylanishi kerak: “Orqaga” tugmasi o‘ngda, strelkali ikonkalar boshqa tomonga, chekinishlar teskari. Flutter buni qo‘llab-quvvatlaydi, lekin har bir ekranni baribir ko‘z bilan tekshirish kerak.

Ikkinchi kutilmagan holat: so‘zlar uzunligi. Inglizchada bir qatorga sig‘adigan tugma nemischada keyingi qatorga o‘tadi, kirill yozuvidagi o‘zbekchada esa chetdan chiqib ketadi. Shuning uchun ekranlarni ruschada emas, eng uzun tilda tekshirish kerak.

Uchinchisi: kontent tarjimalari. Interfeys bir necha yuz qator, kitob esa o‘nlab bob. Tarjimalar bazada (django-parler) saqlanadi va do‘konda yangi versiya chiqarmasdan, tayyor bo‘lishiga qarab admin panel orqali qo‘shiladi.

To‘lov: birinchi qator koddan oldin hal qiling

Bu rejalashtirishdagi eng ko‘p uchraydigan xato. To‘lov sxemasi arxitekturaga, moderatsiyaga va mijozga qancha pul yetib borishiga ta’sir qiladi.

Apple va Google’da do‘kon komissiyasi bilan ichki xaridlar (In-App Purchase) bor, odatda 15–30%. Ilova ichidagi raqamli kontent uchun do‘konlar aynan shuni kutadi. Jismoniy tovarlar va xizmatlar uchun oddiy to‘lov tizimlarini ulash mumkin.

Foydali Nuqtalar’da kitob boblari to‘lovdan keyin ochiladi. Foydalanuvchi chekni Telegram-bot orqali yuboradi, operator uni admin panelda tasdiqlaydi va ilovada boblarga kirish ochiladi. Mahalliy auditoriya uchun bu odatiy ssenariy: o‘tkazma bilan to‘lash va chek skrinshotini yuborish. Lekin bunday sxemani do‘konlarning amaldagi qoidalari bilan oldindan solishtirish kerak, chunki ular o‘zgarib turadi.

App Store va Google Play’da moderatsiya

Apple har bir yangilanishni qo‘lda tekshiradi, odatda bir kundan uch kungacha. Google asosan avtomatik, lekin 2023-yil noyabridan yangi shaxsiy dasturchi akkauntlari uchun talab bor: chop etishdan oldin 20 ta testchi bilan 14 kun davomida yopiq testlashdan o‘tish. Agar akkauntni jismoniy shaxsga ochayotgan bo‘lsangiz, bu ikki haftani rejaga qo‘shing. Apple dasturchi akkaunti yiliga $99, Google Play esa bir martalik $25 turadi.

Moderatsiyaga yuborishdan oldin quyidagi ro‘yxatdan o‘tamiz:

Moderator uchun test akkaunt — eng ko‘p qoqiladigan band. Agar ko‘rib chiquvchi pullik qismga kira olmasa, ilovani rad etadi va kirish huquqini so‘raydi. Bu yana ikki-uch kun degani.

Muddat va byudjet

Muddat hajmga bog‘liq, lekin bosqichlar orasidagi nisbat bizda odatda o‘xshash. Quyida o‘rtacha hajmdagi ilova uchun odatiy taqsimot, taxminan, loyihalarimiz bo‘yicha.

Bosqichlar qisman parallel ketadi, shuning uchun jami 21 hafta emas, odatda uch-to‘rt oy chiqadi. Pul bo‘yicha mobil ilova bizda $1 600 dan boshlanadi va bu summaga backend ham, chop etish ham kiradi. Agar avval g‘oyani prototipda sinab ko‘rmoqchi bo‘lsangiz, dizaynni alohida buyurtma qilish mumkin: UI/UX dizayn $600 dan boshlanadi.

Boshlashdan oldin uchta maslahat

Apple orqali kirish va akkauntni o‘chirishni do‘konlarning boshqa talablari bilan birga birinchi kundan rejaga kiriting. Ekranlarni hammasi chizib bo‘lingandan keyin emas, oldin eng uzun va RTL tilida tekshiring. Va o‘zingizdan halol so‘rang: sizga aynan ilovalar do‘koni kerakmi? Ba’zan birinchi versiya uchun Telegram-bot yetarli, ilovani esa odamlarga u haqiqatan kerakligi aniq bo‘lganda qilish mumkin.

Loyiha haqida batafsil Foydali Nuqtalar keysida ko‘rishingiz mumkin.