Neyrotarmoqda «5 daqiqada» qilingan sayt nega qayta qilinadi
Har ikki haftada bizga «sayt allaqachon bor, neyrotarmoqda qilingan, faqat domen va SEO ulash qoldi» degan so‘zlar bilan havola yuborishadi. Deyarli har safar qolgan ish biroz ko‘proq ekani ma’lum bo‘ladi. Aynan nima qolishini va qachon qayta qilish shart emasligini aytib beraman.
Shahzodjon JumakulovFrontend dasturchi
Oxirgi shunday holat martda bo‘ldi. Mijoz qo‘ng‘iroq paytida noutbukni ochib saytni ko‘rsatdi: katta sarlavha, gradiyent, ikonkali uchta kartochka, sharhlar, «Bog‘lanish» tugmasi. Hammasi ozoda, hammasi joyida. U saytni bir oqshomda AI-konstruktorlardan birida yig‘gan va chin dildan faxrlanardi.
Men o‘sha saytni telefonda ochdim. Menyu sarlavhani yopib qo‘ygan, kartochkalar ekran chetidan chiqib ketgan, «Bog‘lanish» tugmasi esa hech qayerga yuborilmaydigan formaga olib borardi. Sharhlar mavjud bo‘lmagan odamlardan edi: ularni ham konstruktor generatsiya qilgan.
Men bunday vositalarga qarshi emasman. O‘zim har kuni AI’dan foydalanaman. Lekin «saytga o‘xshaydi» va «sayt kabi ishlaydi» o‘rtasida odatda bir-ikki haftalik ish yotadi va buni oldindan bilgan yaxshi.
Bizga nimalar olib kelishadi
v0, Lovable, Bolt kabi konstruktorlar va Tilda’ga o‘xshash servislardagi ichki AI-rejimlar bir yil ichida ancha yaxshilandi. Birinchi ekran ularda deyarli har doim chiqadi. Muammolar birinchi ekrandan pastda va ko‘zga ko‘rinadigan narsadan tashqarida boshlanadi.
Bizga bunday sayt yuborishganda, birinchi yarim soatda bir xil ro‘yxat bo‘yicha o‘taman:
- Sayt faqat dasturchining iPhone’ida emas, 300–400 ming so‘mlik telefonda ham normal ochiladimi
- Har bir sahifaning o‘z manzili, sarlavhasi va tavsifi bormi yoki bu aylantiriladigan bitta sahifami
- Qidiruv tizimi matnni ko‘radimi yoki u yuklangandan keyin skript orqali chiqadimi
- Rus va o‘zbek versiyalari JS’dagi matn almashtirgich emas, alohida sahifalar sifatida bormi
- Arizalar qayerga ketadi va ular haqiqatan yetib boradimi
- Egasi narx yoki rasmni dasturchisiz o‘zi o‘zgartira oladimi
- Rasmlar va shriftlar qayerdan olingan, ulardan tijorat maqsadida foydalanish mumkinmi
- To‘qib chiqarilgan sharhlar, raqamlar va «sertifikatlar» yo‘qmi
Muammolar deyarli har doim bir xil bandlarda. Asosiylari bo‘yicha o‘taman.
Sayt o‘rniga bitta sahifa
Konstruktor bajonidil landing qiladi: hammasi bitta sahifada, bo‘limlar langarlar orqali. Reklama uchun bu normal. Qidiruv uchun yomon: sizda bitta sahifa, bitta sarlavha va bitta tavsif, mijozlar esa «tirnoqqa xina Toshkent», «mehendi kurslari», «halol manikyur» deb qidirishadi. Har bir shunday so‘rov uchun o‘z sahifasi kerak.
Almashtirgichdagi til
O‘zbekiston uchun bu eng ko‘p uchraydigan xato. Sayt o‘zbek tilida qilinadi, rus tili esa matnni skript orqali almashtiradigan tugma bilan qo‘shiladi. Odamga qulay. Qidiruv tizimi faqat o‘zbek versiyasini ko‘radi, rus versiyasi u uchun mavjud emas. Toshkentdagi auditoriyaning bir qismi esa, ayniqsa Yandex’da, aynan ruscha qidiradi.
Adminka yo‘q
AI-konstruktor kod yoki o‘z muharriridagi sahifani beradi. U yerda 200 pozitsiyali katalogdagi narxni o‘zgartirish mumkin, lekin azobli. Biznes egasi bir oydan keyin saytni yangilashni to‘xtatadi va sayt yolg‘on gapira boshlaydi: eski narxlar, tugagan aksiyalar, ishdan ketgan ustalar.
Misol: Xina Soliha’ning eski sayti
Xina Soliha — Toshkentdagi ayollar uchun halol xina va mehendi studiyasi, Instagram’da 24 ming obunachisi bor. Ular bizga kelganda saytlari allaqachon bor edi: bitta index.html fayli va bitta uslublar fayli. Uni kim qilganini, odammi yoki neyrotarmoqmi, bilmayman, lekin tuzilishi bo‘yicha konstruktorlar beradigan narsaga juda o‘xshaydi.
Tashqi tomondan hammasi yomon emas edi. Ichida esa quyidagilarni topdik. Rus versiyasi data-ru atributlarida yashar va tugma bosilganda skript orqali qo‘yilardi, shuning uchun qidiruv tizimlari uni ko‘rmasdi. Ijtimoiy tarmoqlardagi prevyu uchun rasm logo.png nisbiy yo‘li bilan ko‘rsatilgan edi va Telegram havolani ulashganda hech qanday rasm ko‘rsatmasdi. Telegram tugmasi telefon raqamli havolaga olib borardi, u hammada ham ochilmaydi. Xizmatlar va kurslar uchun alohida sahifalar umuman yo‘q edi.
Yangi saytni Next.js 16’da yig‘dik va u to‘liq statik: sahifalar oldindan generatsiya qilinadi, shuning uchun sust mobil internetda ham tez ochiladi. O‘zbekcha bosh sahifada, ruscha alohida /ru manzilida, har bir xizmatning o‘z sahifasi bor. «Yozilish» tugmasi hamma joyda oldindan to‘ldirilgan matn bilan Telegram’ga olib boradi, telefonda esa ekran pastida Telegram paneli mahkamlangan. Eski domen yangisiga 301-redirekt orqali yo‘naltiriladi, toki Instagram bo‘ylab tarqalib ketgan havolalar yo‘qolmasin.
Nega hammasi bir xil ko‘rinadi
Konstruktorlarning alohida dardi — tanilib qolishi. Binafshadan ko‘kka o‘tadigan gradiyent, soyali yumaloq kartochkalar, bitta to‘plamdan ikonkalar, «Biznesingizni o‘zgartiring» kabi sarlavha. Mijozlar buni endi payqamaydi, xaridorlar esa, ongsiz ravishda bo‘lsa ham, payqaydi: sayt boshqa yuztasiga o‘xshaydi va unga ishonch kamroq.
“Neyrotarmoq o‘rtacha sayt chizadi, chunki u million o‘rtacha saytda o‘qigan. Yaxshi logotipi va firma uslubi bor brend bunday vyorstkadan keyin go‘yo unda ikkalasi ham yo‘qdek ko‘rinadi.”
Xina Soliha bilan bizda o‘z logotipi, patternlari va agentlikdan kelgan fotosuratlar bor edi va sayt shablonga sirg‘alib ketmasligini alohida tekshirdik: yorug‘ ohang, vazmin tipografika, ketma-ket qora plashkalar yo‘q. Texnik topshiriqda bizda tom ma’noda «sayt AI-shablonga o‘xshamasligi kerak» degan band bor edi.
Rasmlar va yuridik mayda-chuydalar
Konstruktordagi sayt qachon normal yechim
Bunday saytni har doim tashlab yuborish kerak deb hisoblamayman. U oqilona tanlov bo‘ladigan vaziyatlar bor:
| Vaziyat | AI-konstruktor | Buyurtma asosidagi sayt |
|---|---|---|
| G‘oyani bir haftada tekshirish, test uchun reklama ishga tushirish | Mos keladi | Qimmat va uzoq |
| Bitta xizmat, mijozlar Instagram’dan keladi | Mobil versiya tuzatilsa mos keladi | Keyinroq qilsa ham bo‘ladi |
| Ko‘p so‘rovlar bo‘yicha Google va Yandex’da qidiruv kerak | Yomon | Kerak |
| Katalog, tez-tez o‘zgaradigan narxlar | Yomon, adminka yo‘q | Kerak |
| Ikki-uch til | Odatda yomon | Kerak |
| Xorijiy hamkorlar bilan ishlash, tenderlar | Xavfli | Yaxshiroq |
Ikkinchi ustunga yaxshi misol — Toshkentdagi qadoq ishlab chiqaruvchisi Excellent Print. Ularga mahsulot katalogi, uch til, to‘g‘ridan-to‘g‘ri Telegram guruhga tushadigan arizalar va menejer mahsulotni o‘zi qo‘shadigan adminka kerak edi. Front next-intl bilan Next.js 15’da, adminka Filament bilan Laravel’da. Buni AI-konstruktorda ham yig‘ish mumkin edi, lekin keyin ranglardan boshqa deyarli hammasini qayta qilishga to‘g‘ri kelardi.
O‘zimiz AI’dan foydalanamizmi?
Ha, har kuni. Farq vositada emas, vazifani kim qo‘yishi va natijani kim tekshirishida. AI’dan foydalanganimizda uning oldida batafsil texnik topshiriq turadi: qaysi sahifalar, qaysi tillar, qabul qilish mezoni sifatida tezlikning qaysi ko‘rsatkichlari, nimani to‘qib chiqarish mumkin emas. Chiqishda esa har bir faylni odam o‘qiydi. Bizda bu qanday tashkil etilgani haqida Azamat AI-yordamchilar bilan bir yillik ish haqidagi maqolada batafsil yozgan.
Konstruktor sizga hech kim tekshirmagan birinchi versiyani beradi. Ba’zan shuning o‘zi yetarli. Agar yetmasa, bizda landing $800 dan, korporativ sayt $2,000 dan, batafsil esa sayt yaratish sahifasida.
Maslahatim oddiy. Agar sayt g‘oyani tekshirish uchun kerak bo‘lsa, uni konstruktorda o‘zingiz yig‘ing va hech kimga pul to‘lamang. Agar sayt yillar davomida qidiruvdan mijoz olib kelishi kerak bo‘lsa, boshidanoq normal tuzilma, tillar va adminkani ko‘zda tuting. Keyin qayta qilish har doim darhol to‘g‘ri qilgandan qimmatroq.
