Saytingiz O‘zbekistonda, SEO tajribangiz yo‘q: nimadan boshlash kerak

Bir necha yil oldin blogimizda «SEO-optimizatsiya nima uchun kerak?» degan maqola turardi. Bu matnni yozishdan oldin uni qayta o‘qib chiqdim va biroz uyaldim. Maqola to‘g‘ri, silliq yozilgan, lekin Chilonzordagi turagentlik egasi uchun mutlaqo foydasiz edi. U odam bitta narsani bilmoqchi: nega uning sayti «Turkiyaga tur» deb qidirganda chiqmayapti?

Shuning uchun qaytadan yozyapman. Nazariya uchun nazariyasiz, dastlabki oylarda o‘zimiz aslida nima qilishimiz haqida.

Avval SEO nima emasligi haqida

SEO dasturchi sayt ishga tushishidan oldin bosadigan tugma emas. Bu «meta-teglarga kalit so‘zlarni yozib qo‘yish» ham emas, garchi bu maslahat tadbirkorlar chatlarida hali ham aylanib yursa ham.

Bir gapga sig‘dirsam: SEO — odam qidiruvda bergan savolga aynan sizning sahifangiz eng yaxshi javob bo‘lishi va qidiruv tizimi buni tushuna olishi ustidagi ish.

Bu gapda uchta qism bor, har biri alohida ish:

• odamning savoli — mijozlaringiz qanday qidirishini, qaysi tilda va qaysi so‘zlar bilan qidirishini bilish kerak;
• eng yaxshi javob — saytda aynan shu savolga javob beradigan sahifa bo‘lishi kerak, slayderli bosh sahifa emas;
• qidiruv tizimi tushuna olishi — texnik qism: tezlik, indeksatsiya, razmetka, sahifa manzillari.

Bizga keladigan saytlarning ko‘pchiligi birinchi bandda yiqiladi. Texnik jihatdan hammasi deyarli joyida, lekin sahifalar xaridorning emas, biznes egasining so‘zlari bilan yozilgan.

Google, Yandex va bitta so‘rovning uch tili

Bu ma’noda O‘zbekiston ko‘plab bozorlardan qiziqroq. Bu yerda bir vaqtning o‘zida ikkita qidiruv tizimi va amalda uchta so‘rov tili yashaydi.

Kim qayerda qidiradi

Bizda qidiruvning katta qismi Google’da. StatCounter kabi ochiq hisoblagichlarga ko‘ra, bu ulush ancha vaqtdan beri to‘rtdan uch qismdan ko‘p. Yandex sezilarli darajada kichik, lekin uni hisobdan chiqarishga hali erta: undan rusiyzabon auditoriya foydalanadi, ayniqsa Toshkentda, ayniqsa yoshi kattaroq odamlar va brauzerida 2010-yildan beri Yandex bosh sahifa bo‘lib turgan B2B xaridorlar.

Biz ikkala vebmasterni barcha mijozlarga ulaymiz, hatto Yandex kerak emasdek tuyulsa ham. Bu o‘n besh daqiqalik ish, ma’lumotlar esa keyin asqotadi.

Lotin, kirill, rus

Tarjima qilingan qo‘llanmalarda yozilmaydigan o‘ziga xoslik aynan shu yerda boshlanadi. Bitta odam «homiladorlik kalkulyatori», «ҳомиладорлик калькулятори» va «калькулятор беременности» deb qidirishi mumkin. Bular chastotasi va raqobatchilari har xil bo‘lgan uchta alohida so‘rov.

Buning ustiga lotin yozuvining o‘zida ham yozilish xilma-xil: o‘ apostrof bilan, teskari qo‘shtirnoq bilan yoki shunchaki «o». Google variantlarni yomon birlashtirmaydi, lekin mukammal ham emas.

Biz ishlaydigan bizneslarning aksariyatida manzara shunday: o‘zbek lotini eng tez o‘syapti, rus tili Toshkentda va B2B’da hali ham kuchli, kirill esa ayrim mavzularda va katta yoshdagi auditoriyada saqlanib qolgan. Amaliy xulosa: sayt kamida ikki tilda bo‘lishi va har bir versiya mashina tarjimasi bilan emas, o‘z so‘rovlari uchun yozilishi kerak.

PlanBaby va Biz Tour’da nimani tushundik

2023-yildagi ikki loyiha SEO qayerda boshidan qo‘yilishini va qayerda keyin quvib yetishga to‘g‘ri kelishini yaxshi ko‘rsatadi.

PlanBaby — homiladorlikni rejalashtirish va ota-onalik haqidagi platforma, o‘zbek va rus tillarida. Unda maqolalar, hikoyalar, do‘kon va vositalar bor: homiladorlik kalkulyatori va bolalar ismlari bazasi. Vositalar loyihaning eng kuchli SEO aktivi bo‘lib chiqdi, chunki odamlar «homiladorlik haqida maqolalar»ni emas, aynan ularni qidiradi.

Endi xato haqida ochiq gapiraman. Ismlar bazasini ichida qidiruvi bor bitta sahifa qilib qo‘ydik. Foydalanuvchi uchun qulay, Google uchun deyarli foydasiz: alohida ismning o‘z manzili yo‘q, demak «Amina ismining ma’nosi» sahifasi qidiruv natijalarida chiqa olmaydi. Bugun qilganimda har bir ismga ikki tilda qisqa matnli alohida sahifa ochardim. Yuzlab aniq so‘rovlar uchun yuzlab kichik sahifalar.

Biz Tour — turlar katalogi bor turagentlik. Bu yerdagi saboq boshqacha. Sayohatga talab mavsumiy, odamlar esa «turagentlik»ni emas, yo‘nalish va uchish shahrini qidiradi: «Шарм-эль-Шейх из Ташкента», «Istanbulga tur narxi». Har bir yo‘nalish uchun alohida sahifa umumiy katalogdan yaxshiroq ishlaydi, hatto undagi turlar har oy almashsa ham. Bunda sahifa manzili doimiy qolishi kerak, aks holda mavsum davomida to‘plangan hamma narsa eski URL bilan birga yo‘qoladi.

Dastlabki 90 kunlik reja

Mijoz allaqachon ishlayotgan sayt uchun bizga SEO so‘rab kelganda, dastlabki uch oy taxminan shunday o‘tadi. Kunlar taxminiy, tartib esa o‘zgarmaydi.

E’tibor bering, bu yerda nima yo‘q: havola sotib olish, nakrutka, «kataloglar bo‘ylab progon». 2025-yilda bu eng yaxshi holatda pulni behuda sarflash, eng yomonida sanksiyalarga sabab.

Tezlik haqida alohida. Ko‘plab saytlarimizni Qashqadaryodagi mobil internetdan ochishadi va olti soniyada yuklanadigan sayt qidiruv tizimi biror narsani baholashidan oldinroq yutqazadi. Bu haqda sekin sayt qanday qilib pulga tushishi haqidagi maqolada batafsilroq.

Qancha turadi va natijani qachon kutish kerak

Eng noxush suhbat, shuning uchun darhol raqamlar bilan.

Bizning SEO xizmatimiz oyiga $300 dan boshlanadi. Bu katta pul emas, lekin bir zumda natija ham emas. Search Console’dagi dastlabki o‘zgarishlar odatda 6–10 haftadan keyin ko‘rinadi: sayt yangi so‘rovlarda, ikkinchi-uchinchi sahifada bo‘lsa ham, ko‘rina boshlaydi. O‘rtacha raqobatli nishalarda mijozlarning sezilarli oqimi taxminan 4–6 oydan keyin paydo bo‘ladi.

Tezroq bo‘lishi ham mumkin, agar nisha tor va o‘zbek tilida raqobatchilar deyarli bo‘lmasa. Bunday holat bizda o‘ylagandan ko‘ra tez-tez uchraydi: o‘zbek lotinida ko‘plab mavzularda hali ham ko‘rsatadigan narsaning o‘zi yo‘q va oddiy, yaxshi yozilgan sahifa bir-ikki haftada topga chiqadi.

Sekinroq bo‘lishi ham mumkin. Agar Toshkentda kredit yoki kvartira sotsangiz, uzoq o‘yinga tayyorlaning, boshida esa parallel ravishda kontekst reklamani ishga tushirgan ma’qul.

Hali ham SEO hammaga kerakligiga ishonchim komil emas. Agar sizda bitta mahsulot bo‘lsa, mijozlar tanish-bilish orqali va Instagram’dan kelsa, sayt esa ishonch uchun kerak bo‘lsa, ehtimol puxta texnik asos va xaritadagi kartochka yetarli. Har oy SEO uchun pul to‘lash qidiruvda siz hali olmayotgan talab bo‘lganda ma’noga ega.

Ertaga, pudratchisiz ham nima qilsa bo‘ladi

Agar shu yergacha o‘qigan bo‘lsangiz va o‘zingiz boshlamoqchi bo‘lsangiz, mana pul ham, dasturchi ham talab qilmaydigan minimum:

1. Google Search Console va Yandex Vebmaster’ni ulang. Agar saytni biz yoki boshqa normal studiya qilgan bo‘lsa, sitemap allaqachon bor, uni yuborish qoladi.
2. Search Console’dagi «Samaradorlik» hisobotiga qarang. Qaysi so‘rovlar allaqachon ko‘rsatuv olib kelyapti? Ko‘pincha u yerda kutilmagan narsalar chiqadi.
3. Mijozlar sizga Telegram’da eng ko‘p beradigan 10 ta savolni yozib chiqing. Ularning har biriga saytda sahifa yoki hech bo‘lmasa blok bo‘lishi kerak.
4. Saytda o‘zbekcha versiya bormi va u tarjimon bilan emas, jonli tilda yozilganmi, tekshiring.

Biror narsa tushunarsiz bo‘lsa yoki Search Console g‘alati narsa ko‘rsatsa, menga Telegram’da @Azamat_yamin ga yozing, ko‘rib chiqaman.