Neyrotarmoq javoblari uchun SEO: ChatGPT, AI Overviews va Alisa

Savol bekorga emas edi. O‘zbekistonda pudratchi qidirayotgan odamlar, ayniqsa xorijliklar, tobora ko‘proq qidiruv tizimidan emas, neyrotarmoqqa savol berishdan boshlashadi: «Toshkentda energetika bilan ishlaydigan yuridik firmani tavsiya qil». Agar siz bu javobda bo‘lmasangiz, ular saytingizgacha umuman yetib kelmasligi mumkin.

Oddiydan boshladim: haftada bir marta ChatGPT, Gemini, Google va Alisaga Toshkentdagi yuristlar, klinikalar va bosmaxonalar haqida uch tilda bir xil savollarni beraman va ular qaysi saytlardan iqtibos keltirishini yozib boraman. Tanlov kichik, natijalar haftadan haftaga sakraydi va bundan statistika qilmoqchi emasman. Lekin qonuniyatlar ko‘rinib turibdi.

Bir yilda nima o‘zgardi

Qidiruv o‘zi javob bera boshladi. Google’da havolalar ustida tobora tez-tez AI Overview turadi, Yandex’da javobni Neyro bilan Alisa beradi, odamlarning bir qismi esa qidiruv tizimini umuman ochmaydi va darhol ChatGPT’dan so‘raydi. Foydalanuvchi javob oladi va hech qayerga o‘tmaydi.

Sayt egasi uchun bu ikki narsani anglatadi. Axborot so‘rovlari bo‘yicha qidiruvdan kliklar kamayadi va bunga hech narsa qilib bo‘lmaydi. Buning evaziga, agar neyrotarmoq saytingizni manba sifatida keltirgan bo‘lsa, baribir klik qilgan odam allaqachon iliq holda keladi: u javobni o‘qigan va tafsilotlarni xohlaydi.

Yaxshi xabar shundaki, neyrotarmoqlar o‘zining alohida internetini ixtiro qilmadi. Ular manbalarni qidiruv indekslaridan oladi.

Bundan ko‘pchilikka yoqmaydigan birinchi xulosa chiqadi: agar sayt oddiy qidiruvda yomon indekslangan bo‘lsa, hech qanday «AI uchun SEO» uni qutqarmaydi. Asoslardan boshlash kerak, ular haqida O‘zbekistondagi sayt uchun SEO maqolasida yozganman.

Neyrotarmoqlar qaysi sahifalardan iqtibos keltiradi

Kuzatuvlarimga ko‘ra, «eng optimallashtirilgan» emas, eng bir ma’noli sahifalardan iqtibos olinadi. Neyrotarmoq xato qilishdan qo‘rqmasdan olib, javobga qo‘yish mumkin bo‘lgan gapni qidiradi.

Va’dalar emas, faktlar

«Biz sifatli yuridik xizmatlar ko‘rsatamiz» degan ibora hech narsa demaydi. «Firma O‘zbekiston va Markaziy Osiyoda energetika va qurilishdagi loyiha moliyalashtirish bo‘yicha maslahat beradi» esa iqtibos keltirish mumkin bo‘lgan fakt. Sahifada aniqlik qancha ko‘p bo‘lsa (qaysi xizmatlar, qayerda, kim uchun, qaysi yildan, kim javobgar), uni manba sifatida olish ehtimoli shuncha yuqori.

Tushunarli tuzilma

Har bir bo‘limi bitta savolga javob beradigan sarlavhali sahifani mashina yaxlit matnga qaraganda ancha yaxshi tahlil qiladi. Enlawyer’da Insights bo‘limidagi har bir maqolaga mundarija qo‘ydik: u sarlavhalardan avtomatik quriladi. Dastlab bu o‘quvchilar uchun edi, lekin yon ta’siri foydali bo‘lib chiqdi: har bir bo‘limning o‘z langari bor va unga havola qilish mumkin.

Ismi bor muallif

Yuristlar, shifokorlar, moliyachilar uchun bu ayniqsa muhim. Muallifsiz maqola — kimdanligi noma’lum matn. O‘z sahifasi, lavozimi va tajribasi bor muallifli maqola — mutaxassis fikri. Google bu haqda o‘z tavsiyalarida anchadan beri gapiradi, neyrotarmoqlar esa, shekilli, xuddi shu mantiqni meros qilib olgan.

Strukturalangan ma’lumotlar: nima qilamiz

schema.org belgilashi iqtibos keltirilishini kafolatlamaydi. Lekin u ikki ma’nolilikni yo‘qotadi: mashina sahifada firma nomi qayerda, yurist ismi qayerda ekanini taxmin qilishi shart emas.

Enlawyer’da bizda shunday sxema. Butun tashkilot doimiy @id bilan bir marta LegalService sifatida tavsiflangan. Jamoa sahifasidagi har bir yurist Person sifatida belgilangan va tashkilotga shu @id orqali havola qiladi. Amaliyotlar Service, maqolalar NewsArticle sifatida belgilangan, hamma joyda BreadcrumbList bor.

{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "Person",
  "name": "Ism Familiya",
  "jobTitle": "Hamkor, bank va moliya huquqi",
  "url": "https://enlawyer.law/uz/team/...",
  "worksFor": { "@id": "https://enlawyer.law/#organization" }
}

Bu yerda asosiysi @id’ga havola qilingan worksFor. Usiz saytingizda alohida «qandaydir tashkilot» va alohida «qandaydir odamlar» bo‘ladi. U bilan bog‘langan graf hosil bo‘ladi: mana firma, mana uning hamkorlari, mana ular nima yozadi. (Misoldagi @id qiymati shartli, saytda o‘zinikisi.)

O‘zbek tili ustunlik sifatida

Bu, ehtimol, eng qiziq kuzatuv. Rus va ingliz tillarida aksariyat mavzular bo‘yicha manbalar ko‘p va iqtiboslarga yorib kirish qiyin. O‘zbek tilida yaxshi manbalar kam. Neyrotarmoqlar o‘zbekcha yomonroq javob beradi, ko‘pincha ruschadan tarjima qiladi va agar mavjud bo‘lsa, har qanday normal o‘zbekcha sahifadan bajonidil iqtibos keltiradi.

O‘zbekistondagi biznes uchun bu imkoniyat. Lekin faqat saytning o‘zbekcha versiyasi almashtirgich ortiga yashirilgan mashina tarjimasi emas, alohida manzilli haqiqiy sahifalar bo‘lsa. Saytda uch tilni qanday to‘g‘ri tashkil qilish haqida bizda alohida maqola bor.

Enlawyer’da har bir materialning har bir tilda o‘z manzili va o‘z slug’i bor, belgilashda esa til versiyalari ko‘rsatilgan. 2022-yildan beri yuritib kelayotgan Legal Alliance saytida ko‘p material to‘plangan: kompaniyaning 20 yildan ortiq tarixi, amaliyotlar, yangiliklar, video. Hozir bunday saytlar uchun asosiy ish yangi dizaynda emas, balki shu to‘plangan materialni bir ma’noli qilishda: har bir yuristning o‘z sahifasi, har bir amaliyotning aniq tavsifi, har bir yangilikning muallifi va sanasi bo‘lsin.

Hozir boshlansa, ishlar tartibi

Neyrotarmoq javoblariga tushmoqchi bo‘lgan saytga hozir shunday yondashamiz:

Iloji bo‘lganida yettinchi bandni birinchi qo‘ygan bo‘lardim. Usiz qolgan hammasi ishlayaptimi yoki yo‘qmi, hech qachon bilmaysiz.

Har bir muhim sahifada nimani tekshirish kerak

Hali nimani bilmayman

Bularning hammasi qanchalik barqarorligini bilmayman. Modellar har bir necha oyda yangilanadi va may oyida iqtibos keltirilgan narsa avgustda ko‘rinarli sababsiz yo‘qolishi mumkin. Iqtiboslarni qo‘lda kuzatish charchatadi, buning uchun vositalar esa hozircha xom va qimmat.

Lekin bir narsani payqadim: neyrotarmoq javoblariga tushishga yordam beradigan hamma narsa oddiy qidiruvga ham, tirik o‘quvchiga ham yordam beradi. Aniq faktlar, tushunarli tuzilma, haqiqiy mualliflar. Shuning uchun «AI uchun SEO»ni yangi xizmat deb qabul qilmayman. Bu o‘sha SEO, faqat matnlarda suv quyishga huquqsiz.

Agar saytingiz neyrotarmoqlar uchun qanday ko‘rinishini tekshirmoqchi bo‘lsangiz, bizning SEO ishimizga nimalar kirishini ko‘ring yoki Telegram’da @Azamat_yamin’ga yozing.